بحر المحبه فی اسرار الموده فی أسرار الموده تفسیری ادبی- عرفانی از سوره یوسف (ع) و ناگفته‎هایی درباره آن

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

گروه ایران شناسی و اسلام شناسی، سازمان اسناد و کتابخانه ملی

چکیده

بحر المحبة فی اسرار المودّة از جمله تفاسیر صوفیانه به زبان عربی است که در آن، سورۀ یوسف همراه با برخی نکات، اشارات،‌ اقوال و حکایات عرفانی، در ساختار و نثری ساده و دلنشین تفسیر شده است. محتوای جذاب و اهمیت این اثر موجب ارائه چهار ترجمه از آن در سده اخیر شده، ‌اما با وجود این، هنوز تصحیحی انتقادی از آن در دست نیست و حتی نشانی از تلاشی جدی در پی شناخت دقیق اثر و نیز مؤلف، زمان تألیف، خاستگاه، نحوه شکل‎گیری و نیز جایگاه آن در سنت تفسیرنگاری عرفانی یافت نمی‏شود. این تفسیر با رویکرد عملی در عرفان و ‌ملتزم به شریعت و اخلاق‎، در بستر سنت تفسیری صوفیان در سده‎های نخست اسلامی و ماقبل قرن هفتم به نگارش آمده است. بحر المحبه فی أسرار المودهکه نسخه‏های متعددی از آن در ایران موجود است، گاه به ابوالفتوح احمد غزالی و گاه به برادر بزرگ‎ترش ابوحامد محمد نسبت داده شده، اما گویا هر دو نسبت خطا است؛ بلکه به نظر می‎رسد صبغه این اثر، تدوینی، و حاصل گردآوری و شاید ترجمه برخی روایات و اقوال فارسی مندرج در تفاسیر متقدم اسلامی به ویژه انیس المریدین و شمس المجالس، انس المریدین و روضة المحبین و قصه یوسف باشد که حدود چهار یا پنج قرن‏ پیش و به زبان عربی به تألیف درآمده است. نوشتار پیش رو، ضمن بررسی چندین نسخه از متن مذکور، از تحلیل محتوای فهرست‎های نسخ خطی، تفاسیر سده های متقدم و نیز پژوهش‌هایی که تاکنون دراین موضوع به نگارش درآمده حاصل شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Bahr al-mahabbah fi Asrar-almavaddah Mystical interpretation of Yusuf Surah and unspoken words about it

نویسنده [English]

  • Mahboobe Shamshirgarha
National Library & Archives of I.R. of Iran
چکیده [English]

Bahr al-mahabbah fi Asrar-almavaddah is one of the Sufi commentaries in Arabic. in this text, Yusuf Surah is interpreted in a simple and pleasant structure and prose. also, it has some mystical points, allusions, speechs and anecdotes from Some great mystics or about them. This text is important and has an attractive content, so there are four translations to Persian of it in the last century. but nevertheless, we have not any good revised and printed work from the manuscripts. so, we have no many accurate information about :this work, it's author, it's time of formation, it's origin, how it is formed, and the place of it in the tradition of interpreting the Qur'an, especially Yusuf Surah. The interpretive method in this text is narrative, using a multitude of interpretive narrations, including false news and Israelites. This commentary has been written with a practical approach in mysticism, in the context of the Sufi interpretive tradition in the first centuries of Islam (before the seventh century). This work, of which there are several versions, is sometimes attributed to Abu al-Futuh Ahmad al-Ghazali and sometimes to his older brother Abu Hamed Muhammad, but it seems both of them be wrong. it seems that this work has been compiled by collecting and translating some phrases from the books that have been written in the earlier Islamic commentaries, especially Anis al-Muridin and Shams al-Majalis, ons al-Muridin and Rawdat al-Muhabbin and the ghessa- ye Yusuf. The time of writing seems to be four centuries ago,

کلیدواژه‌ها [English]

  • Interpretation of the Quran
  • ‪Mystic Interpretations
  • Classical Literature
  • Joseph (son of Jacob)‪ in Quran