خوانش شارحان گلشن راز از اعیان ثابته و تطبیق آن با آرای ابن‌عربی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بیرجند

2 دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بیرجند

چکیده

اصطلاح «اعیان ثابته» از برساخته‌های ذهن وقّاد محی‌الدین‌بن‌عربی است که پس از او، پیروان وی، مانند شیخ محمود شبستری از آن استفاده کرد‌ه‌اند. اعیان ثابته صورت‌‌‌های معقول اسمای الهی و حقایق اعیان خارجی، و به تعبیری، واسطه میان خدا و جهان محسوس‌اند؛ به بیانی دیگر، وقتی مشیت الهی بر آفرینش جهان و خلقت موجودات عالم قرار گرفت، ابتدا بر اعیان ثابته تجلی نمود و سپس، کائنات و موجودات از عالم علم الهی به جهان مادی قدم نهادند.
صاحب گلشن راز با اقتدا به شیخِ اکبر، ضمن به‌کارگیری امکان‌های اندیشه وی و ابزار بیانی و همچنین تمثیل‌های وی، به تبیین ماهیت اعیان همت گماشته است. این مقاله با هدف تبیین جایگاه اعیان ثابته درمنظومه هزاربیتی گلشن راز بر اساس خوانش پنج شارح و تطبیق آن با آرای شیخ اکبر شکل گرفته است؛ زیرا مفسران این منظومه توانسته‌اند بیان اجمالی و موجز شیخ درباره اعیان ثابته را شرح و تفصیل دهند، و به‌خوبی از عهده انجام دادن این مهم برآمده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Reading of Golshan-e Rāz’s Exegetes of the Fixed Essences and Its Comparison with Ibn Arabī's Views

نویسندگان [English]

  • Batol Mahdavi 1
  • Somiyeh Shoja 2
1 Assistant professor , Persian Language and Literature, Birjand University
2 M.A. student , Persian Language , Birjand University
چکیده [English]

The term ‘fixed essences’ was coined by Muhyiddīn Ibn Arabī. It was further used by his followers one of whom can be named as Sheikh Mahmoud Shabetarī. The term refers to the Divine names and the truth of external objects. In other words, they stand as a medium between God and the tangible world. When God’s divine will for the creation of the world and its creatures was settled, it was primarily manifested to the ‘fixed essences’ and then the universe and the creatures came into existence of the material world.
Shabestarī, based on the ideas of Sheikh Akbar, and by applying his tools of expression and allegories, tried to define the spirit of the ‘fixed essences’. This paper is based on the readings of five exegetes’ attempts to describe the fixed essences in 1000 couplet of Golshan-e Rāz and then it tries to compare them to Sheikh Akbar's viewpoints.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: fixed essences
  • Ibn Arabī
  • Shabestarī
  • Golshan-e Rāz