نوع مقاله : علمی- پژوهشی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه زبان وادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی. دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه فردوسی مشهد. مشهد. ایران
3 دانشیار گروه ادیان و عرفان، دانشکدۀ الهیات، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
چکیده
در قرن هفتم و هشتم هجری قمری آثـار فراوانـی در شبهقاره (هند و پاکستان با نام «ملفوظات» در حوزۀ ادبیات عرفانی نگاشته شد. وجود برخی اشتراکات میان این متون و مجالس، این سؤال را به ذهن متبادر میکند که آیا ملفوظات به تقلید یا تحت تأثیر مجالس نگارش یافته اند یا آثاری متفاوت هستند؟ مجالس سبعه (629-621 یا 642-637.ق) اثر مولوی و فوایدالفؤاد (722-703.ق) اثر خواجه نظامالدین اولیا نمونههای شناختهشدهای از مجالس و ملفوظات هستند که در این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی به بررسی آنها و ویژگی های مشابه و متمایز هریک میپردازیم. این مقایسه با توجه به نظریۀ بینامتنیّت انجام میشود. فوایدالفؤاد از منظر پیرامتنیّت تنها در نحوۀ تقسیمبندی نشستها و نداشتن عناوین داخلی، با مجالس سبعه مشترک است. از لحاظ سرمتنیّت، تعلّق دو اثر به گونۀ ادبی خاص باعث وجود برخی ویژگی های ساختاری و محتوایی مشترک در دو متن گردیده است. از حیث ارتباط بیشمتنی با توجه به وجود اسناد تاریخی، برگرفتگی غیرمستقیم فوایدالفؤاد از مجالس سبعه، محتمل است و گشتارهای کمّی، انگیزهای وکیفی در فوایدالفؤاد مشاهده شده است. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می دهد که تأثیرپذیری فوایدالفؤاد از مجالس سبعه، جنبۀ تقلیدی ندارد و با توجه به مشابهت ها، این اثر و احتمالاً سایر ملفوظات، برداشتی آزاد و غیرمستقیم از مجالس سبعه و سایر مجالس هستند.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
The Analysis of Intertextual Relationships between the Subcontinent Malfuzats and Majalis: The Case Study of Majalis-e Sab’e and Favaed Al-Fuad
نویسندگان [English]
- Zohre Mahdavi 1
- Mohammad Taghavi 2
- Mansur Motamedi 3
1 PhD student of Persian Language and Literature Department, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
2 Associate Professor of Persian Language and Literature Department, Faculty of Literature and Humanities, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
3 Associate Professor of Religions and Mysticism Department, Faculty of Theology, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
چکیده [English]
During the 7th and 8th centuries AH, numerous works were written in the subcontinent, including India and Pakistan, known as “Malfuzat” in the field of mystical literature.The presence of certain commonalities between these texts and Majalis raises the question whether Malfuzats were written under the influence of or in imitation of Majalis, or they represent distinct literary works. Majalis-e Sab’e (621-629 or 637-642 AH) by Mowlavi and Favaed Al-Fuad (703-722 AH) by Sheikh Nezam Al-Din Awlia are well-known examples of Majalis and Malfuzats that are studied in this research, using a descriptive-analytical method, to examine their respective characteristics, both shared and distinct. This comparison is conducted within the framework of intertextuality theory. In terms of paratextuality, Favaed Al-Fuad and Majalis-e Sab’e share commonalities in the way they structure their gatherings and their lack of internal titles. In terms of architextuality, the affiliation of both works to a specific literary genre has led to the presence of certain structural and content-related features common to both texts. In terms of hypertextual relationship, considering the existence of historical documents, there is a possibility of the indirect derivation of Favaed Al-Fuad from Majalis-e Sab’e. Also quantitative, motivational, and qualitative transformations have been observed in Favaed Al-Fuad. The results of this research show that the influence of Favaed Al-Fuad by Majalis-e Sab’e is not imitative, and with regard to similarities, this work and possibly other Malfuzats represent an independent and indirect adaptation of Majalis-e Sab’e and other Majalis.
کلیدواژهها [English]
- Majalis-e Sab’e
- Favaed Al-Fuad
- Transtexuality
- Mystical literature
- Genett
Tahmoures Sajedi. Tehran: Amir Kabir.