نوع مقاله : علمی- پژوهشی
نویسندگان
1 دنشیار گروه زبان و ادبیان فارسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
2 دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس
چکیده
اهمیت دیوان کبیر در تاریخ ادبیات فارسی موجب شده است نسخ متعددی از این اثر سترگ به دست ما برسد. درعینحال برخلاف مثنوی به دلایلی متعدد هنوز متنی منقح و تفسیری جامع از کلیات شمس در دست نداریم. هنوز غزلیاتی با نام مولوی هست که در نسخ چاپی ملاحظه نمیکنیم و برعکس، حجم قابلتوجهی از غزلیات درجشده در کلیات، بهطور قطع از مولوی نیست. با بررسی توضیحاتی که مصححان دیوان شمس درمورد انتخاب نسخههای مورد نظر خود دادهاند درمییابیم که جنگها مطمح نظر آنها نبوده است؛ درحالیکه در این مجموعههای شعری، غزلیات متعددی با نام مولوی یا با عنوان شمس تبریزی آمده است. بهنظر میرسد جمعآوری این غزلیات میتواند در تصحیح و تکمیل چاپهای بعدی از کلیات به کار آید؛ هرچند در صحت انتساب بسیاری از آنها به مولوی میتوان تردید کرد. در این مجال، ضمن معرفی غزلیاتی که با عنوان «شمس تبریزی» یا «مولوی» در دو جنگ «3528» دانشگاه تهران و «13609» کتابخانه مجلس شورای اسلامی آمده است، مشخص شد برخی غزلیات در این دو جنگ با اختلافاتی اندک در دیوان شمس دیده میشوند و برخی از دیگر از نظر تعداد ابیات مختلف هستند. درعینحال پارهای از غزلهای این دو جنگ، اشعار شیعی در تصحیحات موجود از غزلیات دیوان شمس نیامده است. تعدادی از این غزلها بهدلیل تشابه در تخلص «خموش» یا «شمس» با اشتباه کاتبان به نام مولوی یا شمس در این دو جنگ اشعار شیعی وارد شدهاند. تعدادی دیگر از غزلیات نیز به تتبع و تقلید از مولوی سروده شدهاند، اما ویژگیهای زبانی و محتوایی آنها نشان میدهند که متعلق به مولوی نیستند.
کلیدواژهها
عنوان مقاله [English]
A Study on Rumi-Attributed Ghazals in Two Ancient Jungs
نویسندگان [English]
- Zahra Parsapoor 1
- Akram Karami 2
1 Associate Professor of Persian Language and Literature Department Humanities Research Institute
2 PhD of Persian Language and Literature, Tarbiat Modarres University,
چکیده [English]
The importance of Dīvān-e Kabīr in the history of Persian literature has led to generation of varied copies of this great work. Nonetheless, contrary to Mathnavi, due to various reasons, a verified text or comprehensive commentary on Dīvān-e Shams is still non-existent. There are still ghazals (odes) by Rumi which could not be found in the print manuscripts; whereas a good number of ghazals inKoliyat have not been composed by him without a shadow of a doubt. The explanations made by the correctors of Dīvān-e Shams regarding selection of their manuscripts reveal that jungs (literary miscellanies) have not been the focus of their attention, despite the fact that numerous ghazals in these literary miscellanies are attributed to Rumi or Shams-e Tabrizi. It seems that collecting these ghazals could yield benefits in correcting and completing forthcoming editions; though their authenticity could be questioned. In this paper, besides presenting ghazals attributed to Shams or Rumi in jung 3528 of Tehran University and jung 13609 of Library of the Islamic Consultative Assembly, it is discussed that a number of ghazals in the two literary miscellanies are present in Dīvān-e Shams as well with minor differences, and some vary in terms of the number of verses. Nonetheless, a number of ghazals in the two literary miscellanies are not present in the existing editions of Dīvān-e Shams. Some ghazals in the two Shiite jungs have mistakenly been attributed to Rumi or Shams by the scribers due to similarities in “Khamoosh” (Silent) or “Shams” pen-names. A number of other ghazals have also been composed in emulation orimitation of Rumi, while their contents and linguistic features indicate that they do not belong to him.
کلیدواژهها [English]
- Rumi-Attributed Ghazals
- Handwritten Jung (Literary Miscellany)
- Dīvān-e Shams