تحلیل تطبیقی مقولۀ عشق در داستان ضیافت افلاطون و داستان پادشاه و کنیزک مولانا

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو پژوهشکدۀ فرهنگ اسلام و ایران، دانشگاه شهید باهنر کرمان

2 استاد زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه شهید باهنر کرمان

چکیده

مطالعۀ عشق و مفهوم آن، نه به عنوان یک مفهوم فلسفی، ادبی یا اجتماعی، بلکه به عنوان یک مفهوم چند بعدی، ابعاد مختلف زندگی بشر، از ماجرای رازناک آفرینش تا زندگی در دنیای ماشین زدۀ امروز را دربرگرفته است و اندیشۀ دانشوران اقوام مختلف، از افلاطون و ابن سینا گرفته تا سیمون دِ بوار و استرنبرگ را درنوردیده است. همین است که ما عشق را، مقوله‌ای برانگیزنده می‌شناسیم که در لایه‌های مختلف زندگی بشر شورآفرینی کرده و در بالاترین سطح تجربۀ ذهنی بشر رخ نموده و جلوه‌گری کرده است. از جمله آثاری که مفهوم عشق در آن‌ها جلوۀ ویژه‌ای یافته است می‌توان به ضیافت افلاطون و داستان پادشاه و کنیزک مولانا اشاره کرد. هر یک از این دو اثر به گونه‌ای به دگردیسی مفهوم عشق و انواع آن پرداخته‌اند.
این جستار، با تکیه بر ارتباط حکمت و فلسفه، به بررسی حقیقت عشق، انواع عشق و کارکردها و ضرورت‌های آن در این دو اثر پرداخته و به نتایجی دست یافته است که مهمترین آن عبارتند از:
- عشق در اندیشۀ افلاطون و مولانا، دارای یک سیر تکاملی است.
- اساس نگرش افلاطون و مولانا به مقولۀ عشق فلسفی است. آنان بر پایۀ همین نگاه، چیستی و ماهیّت عشق را مورد بررسی قرار داده و آنگاه به دسته‌بندی عشق بر اساس کیفیّت آن دست یافته‌اند.
- در نگرشی حکمی به عشق، بین نوع متعالی و فرودست آن رابطه‌ای معنادار وجود دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Comparative Analysis of the Love Category in the Story of the Symposium of Plato and the King and Slave Girl of Mevlana

نویسندگان [English]

  • Ali Zyaedini 1
  • Mohammad Sadegh Basiri 2
1 Member of the Research Center of Islam and Iran Culture, Shahid Bahonar University of Kerman.
2 Professor, Persian Language and Literature, Shahid Bahonar University of Kerman
چکیده [English]

Abstract
The Study of love and its meaning, not as a philosophical, literary or social concept, but as a multidimensional concept, has stretched different aspects of human life, from the adventure of mysterious creation to the mechanical life in today's world, and it has been in the idea of the scholars of the different nations, from Plato and Avicenna to Simon de Beauvoir and Sternberg. For this reason, we recognize love as a motivating category that made created enthusiasm in different layers of human life, and it has been manifesting at the highest level of human mental experience. Among the works in which a specific concept of love is expressed, we can mention The‌ Symposium of Plato and The King and Slave Girl of Mevlana. Each of these two works has showed the metamorphosis of the concept of love and its types. This paper, relying on the relationship between wisdom and philosophy, studies the truth of love, the types of love, and its functions and requirements in these two works. The most important conclusions of this study are that love in the idea of Plato and Mevlana, has an evolutionary path. The base of Plato and Mevlana’s attitude to love is philosophical, and according to this view they have studied the nature and essence of love, and then they classified the categories of love based on its quality. In the wisdom view to the concept of love, there is a significant relationship between the higher and lower of its types. Mevlana is influenced by ancient Greek philosophy in the story of The King and Slave Girl.


کلیدواژه‌ها [English]

  • love
  • Plato
  • Mevlana
  • Symposium
  • the Story of The King and Slave Girl
  • comparative literature

قرآن کریم. (1388). ترجمۀ طاهره صفارزاده. اسوه. قم.

آلندی، رنه. (1378). عشق. ترجمة جلال ستاری. توس. تهران.

ابن­عربی، محی‌الدین. (بی­تا). الفتوحات المکیه. ج چهارم. داراحیاء التراث العربی. بیروت.

ابن­فارض، عمرو بن ابی‌الحسن. (1983). دیوان اشعار. دارالبیروت للطباعة و النشر. بیروت.

احمدزاده، شیده. (1382). «کلام محوری عشق در اندیشة فلسفی افلاطون». مجلة شناخت. ش 39 و 40. صص 1- 10.

افلاطون. (1391). ضیافت یا سخن درخصوص عشق. ترجمة محمدابراهیم امینی‌فرد. پیش‌گفتار از محمدعلی فروغی. جامی. تهران.

افلاکی، شمس‌الدین احمد. (1362). مناقب‌العارفین. به کوشش تحسین یازیجی. از روی چاپ آنقره. دنیای کتاب. تهران.

انجوی شیرازی، ابوالقاسم. (بی­تا). مکتب شمس. نشر علم. تهران.

ایلخانی، محمد. (1385). «افلاطون و حکمت سقراطی». مجلة شناخت. ش 49. صص 85- 108.

بدیو، آلن. (1393). در ستایش عشق، گفت­وگو با نیکلاس ترونگ. ترجمة مریم عبدالرحیم کاشی. ترانه. تهران.

حافظ، شمس‌الدین محمد. (1385). دیوان حافظ. به سعی سایه. نشر کارنامه. تهران.

خادمی کولایی، مهدی و سیده هاجر بزرگی قلعه‌سری. (1394). «بررسی تطبیقی مفهوم عشق نزد فلوطین و مولانا». مجلۀ پژوهش­های ادبیات تطبیقی دانشگاه تربیت مدرس. دورۀ 3. ش1 (پیاپی 5). صص 143- 164.

زرین‌کوب، عبدالحسین. (1366). بحر در کوزه. انتشارات علمی. تهران.

ستاری، جلال. (1385). حالات عشق مجنون. توس. تهران.

سعدی شیرازی، مصلح‌الدین. (1374). کلیات سعدی. مطابق نسخة تصحیح­شدۀ محمدعلی فروغی. رها. تهران.

صدرالمتألهین شیرازی، صدرالدین محمد. (بی­تا).الحکمة المتعالیة فی الاسفار الاربعة. ج سوم. مکتبة المصطفوی. قم.

صدر حاج­سیدجوادی، احمد، فانی، کامران و بهاءالدین خرمشاهی. (1374). دایرةالمعارفتشیع. ج یازدهم. بنیاد خیریه و فرهنگی شط. تهران.

عطار نیشابوری، فریدالدین محمد. (1364). تذکرةالاولیاء. به تصحیح محمد استعلامی. زوار. تهران.

عطار نیشابوری، فریدالدین محمد. (1364). مصیبت­نامه. تصحیح عبدالوهاب نورانی وصال. زوار. تهران.

علمی سولا، محمدکاظم و زهرا محمدی محمدیه. (1391). «پیوند عشق حقیقی و زیبایی از دیدگاه افلاطون و ملاصدرا». قبسات. ش 66. صص 53- 82.

فروزانفر، بدیع­الزمان. (1367). شرح مثنوی شریف. ج اول. زوار. تهران.

فروزانفر، بدیع­الزمان . (1362). مآخذ قصص و تمثیلات مثنوی. امیرکبیر. تهران.

فروم، اریک. (1393). هنر عشق­ورزیدن. ترجمة ابوذر کرمی. نسل نواندیش. تهران.

قبادی، حسینعلی و مصطفی گرجی. (1386). «تحلیل داستان پادشاه و کنیزک بر مبنای شیوة تداعی آزاد و گفت­وگوی سقراطی». مجلة دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران. ش 183. صص 177- 192.

قوام، ابوالقاسم و نرگس خادمی. (1390). «شخصیت کنیزک در مثنوی معنوی». مجلة نقد ادبی. ش 13، صص 69- 90.

کرمانی، طوبی. (1384). «عقل و عشق در بیان افلاطون حکیم و مولای رومی». مجلة مقالات و بررسی‌ها. ش 74. صص 145- 164.

کریستن­سن، آرتور. (1374). ایران در زمان ساسانیان: تاریخ ایران ساسانی تا حملة عرب و وضع دولت و ملت در زمان ساسانیان. ترجمة رشید یاسمی. دنیای کتاب. تهران.

ماسینیون، لویی. (1362). مصائب حلاج. ترجمة سید ضیاءالدین هشترودی. بنیاد علوم انسانی. تهران.

معصوم، حسین. (1384). «مفهوم دیالکتیک در فلسفة افلاطون». نشریة فلسفة دین. ش 3. صص 107- 120.

مولانا، جلال‌الدین محمد. (بی تا). کلیات دیوان شمس تبریزی. با مقدمه و تصحیح محمد عباسی. نشر طلوع. تهران.

مولانا، جلال‌الدین محمد. (بی تا). (1373). مثنوی معنوی. با مقدمة بدیع‌الزمان فروزانفر. مطابق نسخة تصحیح­شدة رینولد نیکلسن. علمی. تهران.

نظامی گنجوی، ابومحمد الیاس. (1374). کلیات حکیم نظامی. به اهتمام پرویز بابایی. براساس تصحیح وحید دستگردی. راد. تهران.

نوسباوم، مارتا. (1390). «خطابة آلکیبیادس، قرائتی از رسالة مهمانی افلاطون». مجموعة مقالات دربارۀ عشق. ترجمة آرش نراقی. نشرنی. تهران. صص 25- 96.

نیکلسن، رینولد. الین. (1374). شرح مثنوی معنوی مولوی. ترجمة حسن لاهوتی. انتشارات علمی فرهنگی. تهران.

 

Badiou, A. and Troung, N. (2012). In Praise of Love. Translated by Peter Bush. Serpent's Tail. London.

Gutas, D. (1998). “Plato's Symposium in the Arabic Tradition". In orients. Vol. 31. PP. 36-60.

Hegel, G. W. F. (1971). Early Theological Manuscripts. Translated by T. Knox. Philadelphia. University of Pennsylvania.

Plato. (1924). Symposium. Translated by Benjamin Jowett. In the dialoguers of Plato. Vol. 7. Oxford. New York.

Rice, P. (1997). Intimate Relationships, Marriage and Families. Mayfield Publishing Company. London.

Rimbaud, A. (2001). Collected Poems. Translated by Martin Sorrel. Oxford University Press. New York.

http:/www.invan.blogfa.com/post-28.aspx.