گفتمان دیالکتیکی در الهی‌نامۀ عطار

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارس دانشگاه گیلان

2 استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه گیلان

چکیده

تحلیل گفتمان و نظریه‌های مطرح در آن در دوره‌های اخیر زمینه و بسترهای مناسبی را برای بررسی ساختارهای متون فراهم کرده است. دیدگاه گفتمان دیالکتیکی پل‌ریکور از جملۀ این آراست که به تحلیل متن در سطحی فراتر از زبان و تأکید بر فضاها و زمینه‌های مفهومی شکل‌گرفته در آن توجه دارد. الهی‌نامۀ عطار نیشابوری از آثار کلاسیک ادب فارسی است که ساختار اصلی روایت آن بر محوریت گفتگو بنا شده است لذا قابلیت خوانشی نو از منظر این دیدگاه گفتمانی را داراست. در این پژوهش تلاش شده است با روش توصیفی‌ـ تحلیلی و با رویکرد گفتمانی، گفتمان‌های شکل‌گرفته در الهی‌نامه شناسایی شوند و در دو سطح 1. ساختاری شامل: فاعل گویا، توزیع واژگانی، وجوه بیانی 2. محتوایی بنیان‌های مفهومی در دوآستانۀ معنایی و محکی، منشأ گفتمان‌ها و شکل‌گیریِ خرده گفتمان سکوت مورد بررسی قرار ‌گیرند تا تحلیل و قرائتی نو از متن متناسب با دیدگاه خوانندۀ معاصر فراهم گردد. بررسی اثر از این منظر نشان می‌دهد که دو گفتمان دنیا‌گرایی و دنیا‌گریزی با مرکزیت خدا و انسان به صورت دیالکتیکی در الهی‌نامه شکل گرفته است. سه عنصر پدرسالاری، حاکمیتی و شناختی به عنوان منشأ قدرت و سلطۀ گفتمان زاهدانۀ پدر قابل شناسایی است که نفوذ، غلبه و سیطرۀ آن را بر هر دو گفتمان افزایش داده است. راه‌کارهای تلفیق و تفکیک دین و دنیا از سوی دو گفتمان پیشنهاد می‌شود و در سطح محکی نیز متناسب با سلطۀ گفتمان پدر مصادیق بیشتری برای شفاف‌سازی و متقاعد کردن فرزندان نسبت به آموزه‌های تعلیمی مطرح شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A dialectical discourse on Attar’s ellahinameh

نویسندگان [English]

  • Somayeh Hajati 1
  • Ahmad Razi 2
1 PhD student of Persian language and literature University of Guilan
2 Professor of Persian Language and Literature, University of Guilan
چکیده [English]

Discourse analysis and discussed theories in it has provided Background and Suitable substrates to study structures of texts in the recent period.Paul Ricoeur's dialectical discourse is from this kind that focus on text analysis in Beyond the language and emphasis on space and Conceptual background that formed in it.Attar’s elahinameh , is a Persian literary classics work that It’s narrative structure is based on dialogue oriented . Therefore it has Reading ability from this view of discourse. In this research effort that shaped discourses in elahinameh be identified with descriptive – analytic method with discursive approach and at level 1. Structural includes: rational agent, vocabulary distribution, expressive faces and 2.the content of conceptual Foundations in sense and reference, The origin of discourses and silenced sub- discourse formation be examined that a analysis and new reading of the text proportional to the contemporary reader comments be provided. The effect of this view suggest that two discourse oriented world and World aversion that Centered on God and man is formed a dialectical in elahinameh. Three elements patriarchy, authority and knowledge as a source of power and domination of father’s ascetic discourse is detected that increased influence ، Dominance and Domination conquered on both discourse .The integration and differentiation strategies of religion and the world is suggested by two discourses and in Benchmark level according to the father’s Discourse Domination More examples Considered for transparency and convince their children to the doctrinal teachings .

کلیدواژه‌ها [English]

  • : Discourse Analysis
  • Piety
  • paul ricoeur
  • Conversation
  • Rational agent