از زبان نار تا زبان نور چگونگی تکوین نثر عرفانی

نویسنده

استاد و عضو هیات علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت معلم

چکیده

پس از شکل‌گیری زهد تحت تأثیر علل و اسبابی چند، جریان فربه تصوف به دنبال درآمیختن اکسیر عشق با مس زهد پدید آمد و نثر عرفانی نیز از بطن نثر زاهدانه متولد شد و رشد و نمو یافت.این نثر نیز شاخه‌ای از نثر دینی است که از گونه‌های پرکاربرد نثر سده‌های نخست و دوم هجری در شکل‌های مختلف حدیث، تفسیر، خطابه و نامه بوده است.این نوشتار چگونگی شکل گیری و پدید آمدن نثر عرفانی از درون نثر زاهدانه و رشد و نمو آن را بررسی و تبیین می‌کند؛ بنابراین پس از بحث درباره علل و اسباب تکوین زهد به بررسی نثر زاهدانه و ویژگی‌‌ها، چهره‌های برتر و آثار آن پرداخته شده و در ادامه از چگونگی تکوین نثر عرفانی بعد از وارد شدن عشق در نثر زاهدانه، سخن به میان آمده است.با توجه به مهم ترین ویژگی‌های نثر عرفانی، این نتیجه حاصل شد که هم جریان‌های زهد و تصوف و هم نثرهای مربوط به این دو نحله، محصول دیالکتیک وابستگی به سنت و گریز از آن بوده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

From the Language of Fire to the Language of Light (The way of the Development of Mystical Prose)

نویسنده [English]

  • Habib Ollah Abbasi
Professor of Persian Language and Literature, Tarbiat Moallem University
چکیده [English]

After the formation of asceticism under the influence of numerous factors and causes, the unduly fattened movement of Sufism tried to merge the elixir of love into the copper of asceticism. As a result, the mystical prose developed and grew out of the ascetic prose. This prose is a branch of religious (theological) prose which is regarded as one of the widely used prose styles of the 1st and 2nd Islamic era manifested in different forms of exegeses, rhetoric, tradition and letter writing. In this article, it’s tried to describe how mystical prose developed out of the ascetic prose along with the discussion of its causes, famous authors, and their works. Then it will be discussed how love found its way into mystical prose. After outlining the most important features of the mystical prose, we will see that both Sufism and Asceticism movements and their relevant prose style have been the result of dialectic dependence on tradition and escape from it.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Sufism
  • asceticism
  • Mysticism
  • prose